De 3 lessen uit de neergang van Blokker België

Home / Blog / De 3 lessen uit de neergang van Blokker België

Introductie tot de Blokker Case

Op 18 februari 2020 kopt De Tijd “Blokker trekt zich terug uit België”. De eigenaar Michiel Witteveen zei: “De jongste 5 jaar stonden de omzet en de resultaten van de Blokker-winkels in België en in Luxemburg sterk onder druk door de moeilijke marktomstandigheden in beide landen”.  De Blokker groep kampte al een paar jaar met slechte financiële resultaten. Er waren ook telkens grote plannen voor herpositionering of vernieuwde winkelconcepten. De focus werd gelegd op Blokker en Big Bazar. President-commissaris Barbara van Hussen zei onder andere in 2019 “Blokker moet een heel mooi, lekker wijf worden dat de Nederlandse markt in wandelt” (FD 3 juni 2019). 

Het viel mij op dat de vakpers vooral focuste op de recente gebeurtenissen met soms enkele korte verwijzingen naar een paar jaar terug. Ik moest denken aan de bekende uitspraak van Bill Gates “We always overestimate the change that will occur in the short term and underestimate the change that will occur in the long term”. Ik wil daarom verder in de tijd terug gaan en kijken welke lessen we kunnen trekken voor de food retail in de Benelux. 

Schaalgrootte is essentieel in retail 

Blokker wordt opgericht in 1896 door Jacob Blokker. In 1930 krijgt het bedrijf zijn latere naam “gebroeders Blokker” en begint aan een snelle expansie. De focus wordt gelegd op de Benelux en op het hoogtepunt heeft Blokker Holding meer dan 800 winkels. Bekende merken zijn Xenos, Bart Smit, Marskramer, Intertoys, Toys XL en Big Bazar. In 2003 wordt Jaap Blokker verkozen tot zakenman van het jaar in Nederland. 

Omzetgroei en schaalgrootte zijn essentieel in retail. Het zorgt voor marketing- en organisatie-efficiëntie, maar vooral voor een sterke inkoopkracht. Leveranciers zijn altijd geïnteresseerd om met groeiende retailers te werken, om zo zelf te blijven groeien. In de offline wereld is groei en omzet sterk verbonden met het aantal winkels. De consument is immers niet bereid zich heel ver te verplaatsen. Blokker speelde het retailspelletje als de beste tot het begin van deze eeuw. De disruptie kwam van 2 kanten: de opkomst van Action en andere “partijen winkels” en de opkomst van e-commerce. Alhoewel de impact van e-commerce op de fysieke retail al zeer zichtbaar was in de Verenigde Staten (denk aan de problemen en het faillissement chapter 11 van Toys “R” Us)  en China, miste Blokker deze trend. 

Het belangrijkste effect van druk op de omzet is dat er een vicieuze cirkel ontstaat. Minder omzet betekent meer verlieslatende winkels. De retail is immers een business van hoge vaste kosten. Winkelsluitingen en reorganisaties veroorzaken hoge éénmalige kosten, permanent omzet verlies en demotivatie van het personeel. Minder omzet betekent slechtere inkoopvoorwaarden. Eens deze vicieuze cirkel start, is hij bijna niet meer te stoppen. Het aantal winkels van Blokker in België was al aan het dalen vanaf begin jaren 2000. Op het hoogtepunt had Blokker meer dan 230 winkels in België. Toen het in 2014 bekend raakte dat Blokker België zwaar verlieslatend was waren er nog slechts 186 Blokker winkels. Op dat ogenblik was het tij al niet meer te keren. De winkelsluitingen in 2017 (63) en in 2019 (de resterende 123), waren slechts palliatieve zorgen. 

De eerste les : ondernemingen moeten veel scherper nadenken over de potentiële impact van nieuwe trends en spelers. Als er tijdig wordt gecorrigeerd is er geen man overboord. Op dit ogenblik wordt de impact van e-commerce en de mogelijke komst van Amazon of Alibaba onderschat door de markt. Een gewaarschuwd man of vrouw is er 2 waard. 

De wet van de traagheid

Wat enorm opvalt bij de historische analyse van de “casus Blokker België”, is de enorme tijdspanne van de neergang. Juist door de grote schaalvoordelen, zijn retailers heel lang bereid om verliezen in afdelingen of banners te slikken. Daarenboven hebben retailers een zeer goede cashflow generatie – de consument betaalt contant, de leveranciers en personeel worden op termijn betaald. Door te besparen op investeringen in de winkels kan nog lang een slechtere winstgevendheid gedragen worden.

Alle retailers hebben afdelingen die bezig zijn met optimale groeiplannen van het winkelpark. Weinigen hebben plannen klaar liggen om het aantal winkelpunten te laten krimpen, alhoewel de groei van e-commerce in food ongetwijfeld een daling van het aantal fysieke supermarkten zal meebrengen. Mijn analyse wijst op een reductie van minstens 30% in het komende decennium. Vele retailers hanteren het “last man standing” principe en denken dat zij de laatste man zullen zijn. De marktimpact van zo’n scenario is  in Nederland goed bekend: in de jaren 2003-2006 ging de Laurus groep (o.a. Konmar, Edah, Super de Boer) ten onder aan de intense concurrentie. 

Naar alle waarschijnlijk was de precaire financiële situatie en het beperkte toekomstperspectief voor Blokker België reeds meer dan 10 jaar geleden bij het toenmalige Blokker management bekend. De impact op het bedrijf werd pas zichtbaar voor het publiek in 2017. 

De tweede les: de wet der traagheid is bijzonder van toepassing op retail. Het duurt heel lang eer retailers de handdoek in de ring gooien. 

Benelux 

Voor grote spelers in verzadigde thuismarkten kan groei in buurlanden een uitstekende oplossing zijn om de groei-motor en schaalvoordelen optimaal te benutten. In de meeste gevallen gebeurt deze expansie met veel marginale kost-voordelen. De distributiecentra van het thuisland worden gebruikt en de ondersteunde diensten blijven in het hoofdkantoor. We zien in België, met haar open economie, dat Franse groepen zoals Intermarché en Provera Wallonië penetreren. Nederlandse retailers zijn dan weer een fan van Vlaanderen, zoals Kruidvat, Action, Albert Heijn en Jumbo demonstreren. Colruyt, de Belgische marktleider, tracht dan weer te groeien in Frankrijk, na een mislukte uitstap naar Nederland.

De derde les: de Benelux markt is een van de rijkste gebieden van Europa, een droom voor retailers. De complexiteit van het managen van 3 heel verschillende landen is groot. Het is essentieel voor lokale als Benelux spelers deze complexe dynamiek, met zijn uitdagingen en opportuniteiten goed te begrijpen. In het verleden zijn er meer Benelux bedrijven gefaald dan geslaagd. Maar het verleden is geen garantie voor de toekomst. 

Nils van Dam

About Nils van Dam

Nils van Dam is een ervaren manager, met meer dan 30 jaar ervaring in de voedingsindustrie. Hij vervulde verschillende directie rollen op globaal, Europees en lokaal niveau bij Unilever, AB-Inbev en Censydiam. Hij was actief in marketing, verkoop en general management. Als CEO Unilever België en Luxemburg, heeft hij gedurende 6 jaren het bedrijf getransformeerd om aangepast te zijn aan digitale veranderingen van de markt. Nils is gepassioneerd door marketing en veranderingstrajecten.

In 2018, trad Nils in dienst bij Scopernia als global head of Food, Beverage & Food Retail. Sinds 2019 is hij CEO en partner. Hij richtte in 2019 een start-up op in Robotic Negotiations, Centaur teams, in partnership met Scopernia. 

Hij is eveneens onafhankelijk bestuurder bij Jacoti (new tech start-up in de gehoorapparaten business), bij de brouwerij van de Trappisten van Westmalle en bij Spaas Kaarsen.  

Wil je nog meer geïnspeerd worden door onze inzichten in retail? Check dan zeker ons gratis ebook over de toekomst van de foodretail. Of lees onze andere blogs over wat als Amazon naar de Benelux komt en de radicale revolutie in de retailsector.

What you can read next

Official Book Launch Metasystems

OFFICIAL BOOK LAUNCH METASYSTEMS Virtual Book Launch  We invite you to our booklaunch of the brand new book brought to you by Nils van Dam and Dado van Peteghem titled 'Metasystems, how trust can change the world'.  When? June 25, 10am-11am CEST.What? Free event...

Re-born Duval Union Consulting becomes Scopernia

Re-born Duval Union Consulting becomes Scopernia

Re-born Duval Union Consulting becomes Scopernia "A new style of consulting needs a suitable name." Ghent, 18 February 2020 – The management of Duval Union Consulting announces, on behalf of CEO Nils van Dam and founders Jo Caudron and Dado Van Peteghem, that the...

Why you should rescope your strategy

Why you should rescope your strategy

Why You Should Rescope Your Strategy Summary: a video for those who do not like to read why my new book resonates with many decision-makers the need to create strategy on a higher level: from just dealing with competition in the traditional way, over following digital...

Share This